Ergenlik dönemi, çok ebeveyn için çocuklarını anlamanın en zor olduğu dönemlerden biridir. Bir gün çok neşeli olan çocuk ertesi gün odasına kapanabilir, dün mantıklı gelen bir kural bugün büyük bir tartışmanın konusu olabilir.
Ergenlik Dönemini Anlamak
Ben ergenleri anlatırken sık sık bir kamyon metaforu kullanırım.
Ergeni, kasası duygularla dolu bir kamyon gibi düşünebiliriz. Bu dönemde duygular hızla yüklenir; öfke, heyecan, kaygı, merak, aidiyet ihtiyacı, kabul görme isteği… Fakat bu kamyonun fren sistemi henüz tam olarak gelişmemiştir. Yani duygular hızlandığında durmak istese bile bazen duramaz, yavaşlamak istese bile nasıl yavaşlayacağını bilemeyebilir.
İşte tam bu noktada ebeveynlerin rolü ortaya çıkar.
Sınır Koymak Ne Demektir?
Sınır koymak, çocuğun önüne duvar örmek değildir. Sınır koymak, yolun kenarına koruyucu bariyerler yerleştirmektir.
Çocuğun hiç hata yapmamasını sağlamak mümkün değildir. Hayat zaten düşerek, kalkarak ve deneyerek öğrenilen bir süreçtir. Önemli olan çocuğun hata yapmaması değil, yaptığı hataların geri dönülebilir ve yönetilebilir olmasıdır.
Sağlıklı Sınır ve Kuralların Belirlenmesi
Bazı aileler sınır koymayı baskı kurmak olarak görür. Bazıları ise tamamen serbest bırakmayı özgürlük olarak değerlendirir. Oysa sağlıklı sınır, bu ikisinin ortasında bulunur.
Ergenler çoğu zaman kurallara değil, kuralların nasıl konulduğuna tepki verirler.
“Ben söylediysem, olacak.” yaklaşımı kısa vadede işe yarıyor gibi görünse de uzun vadede iletişimi zedeleyebilir. Bunun yerine çocuğun fikrini duymak, onu anlamaya çalışmak ve kararlarda yaşına uygun şekilde söz hakkı vermek çok daha işlevseldir.
Ebeveynler Arası Tutarlılığın Önemi
Bir diğer önemli konu ise tutarlılıktır.
Anne farklı, baba farklı bir sınır koyduğunda, çocuk neyin doğru olduğunu değil, hangi ebeveynden nasıl sonuç alacağını öğrenmeye başlar. Bu yüzden ebeveynlerin önce kendi aralarında ortak bir dil geliştirmeleri gerekir.
Karşılıklı Bir Gelişim ve Öğrenme Süreci
Ergenlik yalnızca çocukların değil, ebeveynlerin de gelişim dönemidir. Çünkü birçok anne baba, çocukları ergenliğe geldiğinde kendi gençlik yıllarıyla, korkularıyla, beklentileriyle ve çözemedikleri meselelerle yeniden karşılaşırlar.
Belki de bu yüzden ergenlik dönemi bir mücadeleden çok, karşılıklı öğrenme süreci olarak görülmelidir.
Çünkü bazen çocuklar büyürken sadece kendileri değişmez; ebeveynlerini de değişime davet ederler.
